Φόρτωση Text-to-Speech...
Με την παρουσία του πια στις θάλασσες του Νότιου Ευβοϊκού και της Ανατολικής Αττικής να είναι επιβεβαιωμένη, ο λαγοκέφαλος έχει εντοπιστεί από ψαράδες σε αρκετές περιοχές όπως η Παλαιά Φώκαια, η Σαρωνίδα, η Βάρκιζα, το Μπούρτζι, το Λευκαντί και η Ερέτρια.
Η έλευσή του από τις παραλίες της Κρήτης προς τα πάνω δημιουργεί εύλογη ανησυχία και ερωτήματα. Ποια είναι η αλληλεπίδραση του εν λόγω ξενικού είδους με τον άνθρωπο μέσα στο νερό και τι πρέπει να κάνουν οι λουόμενοι σε περίπτωση που το «αντικρίσουν»;
O Δημήτρης Κλαουδάτος , αναπληρωτής καθηγητής στην Αλιεία στο Τμήμα Γεωπονίας Ιχθυολογίας & Υδάτινου Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με εξειδίκευση στα ξενικά είδη, αναλύει στην «Κ» όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τον λαγοκέφαλο και τις ιδιαιτερότητές του ενώ κατατάσσει τα ξενικά είδη της Μεσογείου με βάση τον βαθμό επικινδυνότητάς τους για τον άνθρωπο.
Πόσο επικίνδυνος είναι πραγματικά ο λαγοκέφαλος;
Ο κ. Κλαουδάτος χαρακτηρίζει τον λαγοκέφαλο (Lagocephalus sceleratus) ένα από τα πιο προβληματικά λεσσεψιανά είδη της Μεσογείου, τόσο σε οικολογικό επίπεδο όσο και ως ζήτημα δημόσιας υγείας. Οπως αναφέρει, ο κίνδυνος που εγκυμονεί για τον άνθρωπο είναι διπλός. Αφενός τοξικολογικός, μέσω της κατά λάθος κατανάλωσης, αφετέρου μηχανικός, καθώς το ισχυρό ραμφοειδές σαγόνι του μπορεί να προκαλέσει σοβαρά δαγκώματα. «Σήμερα εδραιώνεται πλέον ως μία σοβαρή απειλή για τα θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία και τη δημόσια υγεία σε ολόκληρη τη Μεσόγειο», τονίζει.
Η δηλητηρίαση ενδέχεται να αποβεί ταχέως θανατηφόρα, δεδομένου ότι δεν υπάρχει αντίδοτο, ενώ η θανατηφόρα δόση για τον άνθρωπο υπολογίζεται σε μόλις 1–2 mg.
Τι είναι η τετροδοτοξίνη και τι προκαλεί στον άνθρωπο;
Ο λαγοκέφαλος φέρει μια ισχυρότατη νευροτοξίνη, μη πρωτεϊνικής φύσης, η οποία είναι θερμοανθεκτική, δηλαδή δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα και συγκεντρώνεται κυρίως στο συκώτι, τα γεννητικά όργανα, το έντερο και το δέρμα του ψαριού. «Εφοσον καταναλωθεί ο λαγοκέφαλος, τα συμπτώματα δηλητηρίασης, όπως περιστοματικό μούδιασμα, παραισθησίες, αδυναμία και αταξία, εμφανίζονται συνήθως μέσα στην πρώτη ώρα και μπορούν να εξελιχθούν σε αναπνευστική παράλυση. Η δηλητηρίαση ενδέχεται να αποβεί ταχέως θανατηφόρα, δεδομένου ότι δεν υπάρχει αντίδοτο, ενώ η θανατηφόρα δόση για τον άνθρωπο υπολογίζεται σε μόλις 1–2 mg. Η αντιμετώπιση είναι αποκλειστικά υποστηρικτική, κυρίως με μηχανικό αερισμό», σημειώνει ο κ. Κλαουδάτος.
Λαγοκέφαλος στην Αντίπαρο.
Κινδυνεύω να δηλητηριαστώ ακόμα και εξ επαφής;
Η απάντηση είναι όχι, το άγγιγμα του δέρματος του ψαριού δεν συνεπάγεται δηλητηρίαση. Ο κίνδυνος υπάρχει μόνο με την κατανάλωση του ψαριού καθώς αφενός η συγκέντρωση της νευροτοξίνης στο δέρμα του ψαριού είναι μικρή, αφετέρου το άγγιγμα δεν είναι το ίδιο με τη βρώση. Επομένως, το άγγιγμα νεκρού ή ζωντανού λαγοκέφαλου δεν αποφέρει τους παραπάνω κινδύνους.
Εχουν καταγραφεί δηλητηριάσεις ή θάνατοι στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα;
«Ναι. Πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό Biology κατέγραψε, για το διάστημα 2004–2023, συνολικά 198 περιστατικά στην Ανατολική Μεσόγειο, μεταξύ των οποίων 28 επιθέσεις (δαγκώματα) σε ανθρώπους και 27 θάνατοι από κατανάλωση λαγοκέφαλου. Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα στοιχεία, δεν έχουν καταγραφεί ακόμα θάνατοι, ωστόσο έχουν αναφερθεί περιστατικά δαγκωμάτων σε λουόμενους», αναφέρει ο κ. Κλαουδάτος.
Αν είμαι λουόμενος, κινδυνεύω;
O καθηγητής σημειώνει πως ο κίνδυνος αφορά και τις δύο περιπτώσεις, καθώς πέρα από τη θανατηφόρα τοξικότητα, υπάρχει και άμεσος μηχανικός κίνδυνος μέσα στο νερό. Ωστόσο, επισημαίνει πως ο λαγοκέφαλος, όπως και όλα τα ψάρια, δεν επιτίθεται στους ανθρώπους από μόνος του. Ο συνηθέστερος λόγος για τον οποίο ένα ψάρι, όπως ο λαγοκέφαλος, μπορεί να δαγκώσει ένα λουόμενο είναι η λανθασμένη αναγνώριση ενός αντικειμένου ως τροφής. Για παράδειγμα, γυαλιστερά αντικείμενα, όπως κοσμήματα ή μεταλλικά αξεσουάρ, ενδέχεται να προσελκύσουν το ενδιαφέρον του ζώου και να εκληφθούν ως πιθανό θήραμα.
Σε αρκετές περιπτώσεις στη Μεσόγειο έχουν καταγραφεί δαγκώματα σε ανθρώπους εντός θαλάσσης, ορισμένα εκ των οποίων οδήγησαν σε σοβαρούς τραυματισμούς ή ακόμα και σε ακρωτηριασμούς δακτύλων.
Από επιστημονικής έρευνας, ο ειδικός σημειώνει πως σε αρκετές περιπτώσεις στη Μεσόγειο έχουν καταγραφεί δαγκώματα σε ανθρώπους εντός θαλάσσης, ορισμένα εκ των οποίων οδήγησαν σε σοβαρούς τραυματισμούς ή ακόμα και σε ακρωτηριασμούς δακτύλων. Τα δαγκώματα εμφανίζονται συχνότερα κατά τους θερινούς μήνες, λόγω αυξημένης ανθρώπινης παρουσίας στο νερό, ενώ οι δηλητηριάσεις από κατανάλωση παρατηρούνται κυρίως τον χειμώνα.
Πώς αναγνωρίζουμε τον λαγοκέφαλο;
Τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του λαγοκέφαλου είναι αρκετά διακριτικά καθώς διαθέτει ατρακτοειδές σώμα, ασημί κοιλιά, σκούρα ράχη, έντονη ασημένια πλευρική γραμμή, σκούρα στίγματα κατά μήκος της ράχης, απουσία λεπιών σε μεγάλο μέρος του σώματος και, κυρίως, το χαρακτηριστικό «ράμφος» που σχηματίζεται από τέσσερα συμφυμένα δόντια. Επιπλέον, έχει την ικανότητα να φουσκώνει ό…
Read the full article at Kathimerini →
GR