Een vader met zijn twee zonen tijdens een groepswedstrijd op de Africa Cup of Nations 2019
Dossier
WK voetbal 2026
Artikel luisteren
9min
Meer info
De Rode Duivels spelen vandaag hun eerste WK-wedstrijd tegen Egypte. De WK-confrontatie tussen België en Egypte is op papier een sportief duel, maar achter de Egyptische ploeg schuilt een verhaal dat diep geworteld is in kolonialisme, revolutie en politieke overlevingsdrang. In bijna geen enkel ander land is het voetbalveld zo innig verstrengeld met de loop van de geschiedenis.
Samenvatting:
De Rode Duivels spelen vandaag hun eerste WK-wedstrijd tegen Egypte, een land waar voetbal diep verweven is met politiek, koloniale geschiedenis en sociale strijd.
Voetbal werd in Egypte geïntroduceerd door Britse soldaten als instrument van koloniale macht, maar groeide al snel uit tot een symbool van nationaal verzet – met clubs als Al-Ahly als iconen van die strijd.
Vandaag gebruikt het regime van president Al-Sisi voetbal als politieke bliksemafleider te midden van een zware economische crisis met een inflatie van 13,4 tot 14,9 procent, terwijl speler Mohamed Salah voor miljoenen Egyptenaren een icoon van hoop is.
"Toen de revolutie uitbrak, gingen we de straat op in het hele land. We stierven voor de vrijheid en de val van de corruptie. Het woord 'vrijheid' maakt jullie gek! Hoe wreed de cipier ook is, hij is een lafaard als hij mijn stem hoort."
De tekst doet anders vermoeden, maar bovenstaand vers is misschien wel het meest iconische voetbalnummer van de Ultras Ahlawy, de fanatieke supportersgroep van de Egyptische voetbalclub Al Ahly SC. Het werd luidkeels meegezongen in Egyptische voetbalstadions om de corruptie van de sportbond en de politie aan te klagen.
Tijdens de revolutie van 2011 op het Tahrirplein klonk het stadionlied plots ver buiten de voetbalstadions: het werd de soundtrack van het verzet . De Ultras, gehard door jarenlange confrontaties met de politie, brachten hun ervaring met mobilisatie naar de straat. Met trommels, vuurwerk en strijdliederen gaven ze de protesten extra kracht tijdens de felle botsingen met de oproerpolitie.
Stadionnummers van de voetbalsupporters van Al Ahly vinden in 2011 hun weg naar het Tahrirplein
De straatprotesten in Egypte maakten duidelijk hoe nauw voetbal verbonden is met politiek. Door de jaren heen is de sport uitgegroeid tot het belangrijkste sociale cement, een economische graadmeter én de ultieme politieke bliksemafleider.
De band tussen voetbal en politiek gaat al veel verder terug dan de Egyptische Revolutie van 2011. Hoewel de de officiële uitvinding van voetbal aan de oude Chinezen toeschrijft, claimen de Egyptenaren toch hun eigen aandeel in die geschiedenis.
Al 4.000 jaar geleden naaiden de Egyptenaren ballen van runderleer en papyrus. Archeologen ontdekten dat het spel met de 'magische bal' al meer dan 2.500 jaar voor Christus bekend was bij de oude Egyptenaren, al zouden ze er wel vooral hockey en handbal mee gespeeld hebben.
Gedecoreerde Egyptische linnen ballen uit de provincie Egypte, daterend uit 125 na Christus, tentoongesteld in het British Museum
Voetbal in zijn huidige vorm kwam overgewaaid uit het Verenigd Koninkrijk. In de late 19e eeuw werd het geïntroduceerd door Britse soldaten . Voor de militairen was het een manier om te ontsnappen aan de hitte en de verveling van de kazernes, maar ook om hun superioriteit ten opzichte van de Egyptenaren te tonen.
Het was een vroege vorm van cultuurpolitiek, schrijft historicus Ibrahim Elhoudaiby. Het moest laten zien hoe superieur en georganiseerd de Britten waren op het veld, om hun dominantie daarbuiten ook sneller te doen accepteren.
Toch draaide dat voor de Britten anders uit dan verwacht. Egyptenaren bleken de sport angstaanjagend snel op te pikken en voetbal groeide al snel uit tot een manier om de koloniale autoriteit uit te dagen.
Voor de Egyptische jeugd was het de manier om te bewijzen dat het Egyptische lichaam niet "zwak" was, zoals kolonialisten vaak beweerden , en dat zij dus geschikt waren voor zelfbestuur. Die ideeën kregen vorm in de oprichting van de eerste voetbalclubs: Al-Ahly (wat letterlijk 'De Nationale' betekent) en Al-Masry ('De Egyptenaar'). De clubs werden het symbool van nationaal verzet tegen de Britse bezetter.
De matchen tegen de Britse legerteams waren de eerste barstjes in het koloniale schild. Maar toen de Britten eenmaal definitief vertrokken waren en Egypte zijn eigen koers voer, veranderde de dynamiek in het stadion radicaal. Voetbal was niet langer een wapen van het volk tegen de machthebber, het werd het ultieme instrument van de machthebber om het volk te controleren.
Niemand begreep die switch beter dan Hosni Moebarak, de president die het land tussen 1981 en 2011 in een ijzeren, autocratische greep hield.
President Hosni Moebarak gebruikte voetbal als wapen
Waar voetbal in de begindagen stond voor politiek ontwaken, cultiveerde het regime-Moebarak de sport juist als het ultieme verdovingsmidd…
Read the full article at VRT NWS →
BE