Men in despair

Φόρτωση Text-to-Speech...

«Η τοξική θηλυκότητα έχει μετατρέψει τους Σκανδιναβούς άνδρες σε ερείπια», προειδοποιεί ο Τομ, ένας φαινομενικά «σοβαρός» μεσοαστός του Οσλο, που το βράδυ μεταμορφώνεται σε τοξικό τρολ του Διαδικτύου με στόχο τις φεμινίστριες της χώρας του. «Η Νορβηγία αγαπά την αδυναμία και μισεί τους πραγματικούς άνδρες. Ποιος προκάλεσε αυτό το χάος; Ο κρατικός φεμινισμός! Διδάσκουν στα αγόρια μας ότι η σεξουαλικότητά τους στην καλύτερη περίπτωση είναι ένα πρωτόγονο αστείο και στη χειρότερη ποινικό αδίκημα», ξεσπαθώνει ο πρωταγωνιστής της νορβηγικής μίνι σειράς « A better man », που θριάμβευσε πέρυσι στο Canneseries του Διεθνούς Φεστιβάλ των Καννών και προβάλλεται από την πλατφόρμα του Cinobo .

Σε μια άλλη μίνι σειρά, στο πολυσυζητημένο « Half Man » ( Vodafone TV, HBO Max ), που φέρει την υπογραφή ενός σταρ της βρετανικής τηλεόρασης , του Ρίτσαρντ Γκαντ («Baby Reindeer») , τα πράγματα είναι ακόμη πιο σκοτεινά και πολύ πιο βίαια. Το είχε θέσει αρκετά ωμά η Λούσι Μάνγκαν του « Γκάρντιαν » στην εισαγωγική της πρόταση μετά την προβολή του πρώτου επεισοδίου του «Half Man»: «Γνωρίζαμε εδώ και λίγο καιρό ότι οι άνδρες δεν είναι και πολύ καλά». Και στο καθολικής αποδοχής « DTF St. Louis » (επίσης: Vodafone TV, HBO Max) οι επιφανέστεροι από τους συναδέλφους της στην άλλη άκρη του Ατλαντικού είχαν σταθεί λιγότερο στο αστυνομικό κομμάτι της ιστορίας και περισσότερο στη χαρτογράφηση της ανδρικής καταπίεσης και της προαστιακής πλήξης· ένα σύγχρονο «suburban noir», όπου οι επιθυμίες, οι προδοσίες και η συναισθηματική ανωριμότητα κρύβονται πίσω από την όχι τόσο πια καλογυαλισμένη βιτρίνα μιας κατά τ’ άλλα «κανονικής», προνομιούχου, μεσοαστικής ζωής.

Το εκρηκτικό δίπολο του «Half Man». Ορισμένοι κριτικοί θεώρησαν ότι το πλεόνασμα βίας περιορίζει τη συναισθηματική πολυπλοκότητα της σειράς.

Τι συμβαίνει, λοιπόν, με τους άνδρες; Αν και προφανώς δεν είναι η πρώτη φορά που η τηλεοπτική μυθοπλασία κάνει πρωταγωνιστές μπερδεμένα, χαμένα στον κόσμο τους αρσενικά (αρκεί να θυμηθούμε τον Τόνι Σοπράνο ή τον Ντoν Ντρέπερ), φαίνεται ότι έχουμε αλλάξει πίστα. Η τοξική αρρενωπότητα είναι ήδη παλιά νέα, η καταγγελία της πατριαρχίας και των προνομίων μοιάζει να μην ερεθίζει τόσο πολύ τα μεγάλα δημιουργικά κεφάλια της νέας τηλεόρασης. Και στις τρεις σειρές οι άνδρες μοιάζουν να έχουν χάσει το παλιό λεξιλόγιο της ανδρικής ισχύος χωρίς να έχουν βρει έναν λειτουργικό αντικαταστάτη του. Αν στις σειρές της δεκαετίας του 2000 (π.χ. « The Sopranos », « Mad Men », « Breaking Bad ») ο άνδρας ήταν ακόμη ισχυρός αλλά ηθικά διαβρωμένος, στις παραγωγές του 2026 ο άνδρας εμφανίζεται αποδυναμωμένος, ευάλωτος και συναισθηματικά απορρυθμισμένος.

Πτώση

Εντελώς συμπτωματικά την ίδια εποχή που στις οθόνες μας παρελαύνουν οι αντι-ήρωες της μετά #MeToo εποχής μας, στα ράφια των ελληνικών βιβλιοπωλείων προσγειωνόταν μια συλλογή 21 διηγημάτων του Νίκου Α. Μάντη με τίτλο « Τοξική αρρενωπότητα » ( εκδ. Καστανιώτη ). Με πρωταγωνιστές «άνδρες που πέφτουν, που είναι ήδη πεσμένοι, ή που ετοιμάζονται για την πτώση» ο Μάντης χαρτογραφεί με χιούμορ, πικρή επίγνωση και κεκαλυμμένη τρυφερότητα τη χαοτική επικράτεια της ελληνικής ανδρόσφαιρας. Αυτό που δεν γνώριζα ήταν ότι ο συγγραφέας των « Τυφλών » ( βραβείο μυθιστορήματος της Ακαδημίας Αθηνών ) βλέπει φανατικά ξένες σειρές.

Αν στις σειρές της δεκαετίας του 2000 (π.χ. «The Sopranos», «Mad Men», «Breaking Bad») ο άνδρας ήταν ακόμη ισχυρός, στις παραγωγές του 2026 ο άνδρας εμφανίζεται αποδυναμωμένος, ευάλωτος και συναισθηματικά απορρυθμισμένος.

«Είναι γεγονός ότι σε πολλές τηλεοπτικές σειρές η ανδρική σύγχυση αποτελεί κεντρικό θέμα», μας λέει εισαγωγικά ο Νίκος Α. Μάντης. «Ακόμη και μερικές από τις πιο διάσημες παραγωγές των τελευταίων δεκαετιών, όπως το “Breaking Bad”, το “ Βetter call Saul ” ή ακόμη και το “ Εuphoria ”, θα έλεγε κανείς ότι στη βάση τους το ίδιο θέμα πραγματεύονται. Παρακολουθούμε άνδρες καταρρακωμένους, ανίκανους να συνδεθούν με τον εαυτό τους και με τους άλλους, με χαμένη την ηθική πυξίδα τους, ή και βίαιους, μπλεγμένους με εξαρτήσεις και κουβαλώντας βαθιά άγχη σε σχέση με την εικόνα και με την κοινωνική τους ισχύ».

«Μετάβαση»

Τον ρωτάω αν πιστεύει ότι εδώ αντανακλάται μια πραγματική κοινωνική μεταβολή ή πρόκειται κυρίως για μια αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αφηγούμαστε την ανδρική εμπειρία. «Κατ’ αρχάς, η ίδια η εμπειρία της ανδρικής ταυτότητας βρίσκεται τα τελευταία χρόνια ολοένα και πιο πολύ σε φάση “μετάβασης”. Βλέπουμε γύρω μας άνδρες που δείχνουν να αγκαλιάζουν τη νέα ρευστότητα, ενώ πολλοί άλλοι μοιάζουν να την αρνούνται εμφατικά. Και υπάρχουν και αυτοί που την εφαρμόζουν λίγο à la carte, κάπως υποκριτικά».

το αντίστοιχο «δίδυμο» του «DTF St. Louis», μιας ευφυούς ανατομίας των ανδρών των αμερικανικών προαστίων που έχουν εκπαιδευθεί να λειτουργούν χωρίς να ξέρουν τι επιθυμούν πραγματικά.

«Αντιήρωες», με την πιο ευρεία έννοια του όρου, πάντα υπήρχαν στο σινεμά, στην τηλεόραση και στη μυθοπλασία γενικότερα. Ωστόσο, σήμερα υπάρχει μια ποιοτική διαφορά, ισχυρίζεται ο Νίκος Α. Μάντ…