Artikel luisteren
7min
Meer info
De Britse tv-persoonlijkheid Jeremy Clarkson (66) heeft prostaatkanker: de meest voorkomende kanker bij mannen. Wat houdt die kanker in? En hoe behandel je die? 5 vragen en antwoorden.
Samenvatting:
Tv-persoonlijkheid Jeremy Clarkson (66), bekend van 'Top gear', onthult in zijn docusoap 'Clarkson's farm' dat hij prostaatkanker heeft.
Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij mannen: in 2023 telde België 12.435 gevallen, met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar. De ziekte veroorzaakt in een vroeg stadium vaak geen klachten.
Screening via een bloedtest (PSA) kan prostaatkanker opsporen, maar heeft een gevoelige reputatie. "50% van de vastgestelde prostaatkankers was een overdiagnose", zegt uroloog Hendrik Van Poppel. "Maar we kunnen die overdiagnose vandaag reduceren door onze nieuwe manier van screenen."
De behandeling hangt af van de leeftijd en het stadium van de kanker. "Bij een laaggradige vorm kunnen we patiënten perfect opvolgen zonder een behandeling aan te bieden", zegt uroloog Gaëtan Devos van UZ Leuven.
In de laatste 2 afleveringen van 'Clarkson's Farm' vertelt Brits tv-persoonlijkheid Jeremy Clarkson dat hij prostaatkanker heeft. Hij is bekend als de voormalige presentator van het autoprogramma 'Top Gear' op de BBC. Urologen vertellen wat de ziekte inhoudt.
De is een klier in het mannelijke voortplantingsstelsel. Elke man heeft een prostaat, die een belangrijke rol speelt bij de productie van zaadvocht. "De prostaat bevindt zich rond het plaskanaal", zegt Dieter Ost, aan het AZ Sint-Blasius in Dendermonde.
Bij jonge mannen is de prostaat ongeveer zo groot als een walnoot en ze omgeeft een deel van de urinebuis. Bij oudere mannen kan de prostaat groter zijn, maar dat is vaak een normaal effect van veroudering en hoeft geen prostaatkanker te betekenen.
Bij prostaatkanker ontstaan kwaadaardige cellen in het weefsel van de prostaat. In een vroeg stadium veroorzaakt zo’n tumor meestal weinig of geen klachten. De kankercellen kunnen zich via het lymfestelsel of de bloedbaan verspreiden naar andere delen van het lichaam, zoals de lymfeklieren en de botten.
Prostaatkanker is de meest voorkomende kanker bij mannen. In 2023 telde België 12.435 gevallen, met een gemiddelde leeftijd van 70 jaar, meldt ' Kom op tegen Kanker '. De meeste mensen met prostaatkanker zijn dus vooral oudere mannen. In Europa sterven ongeveer 4 op de 100 mannen aan prostaatkanker.
Er zijn bepaalde risicofactoren, duidt dokter Ost. "Mensen bij wie het in de familie zit, hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van prostaatkanker. Ook wanneer iemand ongezond leeft en bijvoorbeeld veel rood vlees eet, is de kans groter. Daarnaast is een erfelijke aanleg ook bepalend. Mensen met een in het BRCA-gen hebben een verhoogde kans om prostaatkanker te ontwikkelen."
Prostaatkanker heeft in een vroeg, geneesbaar stadium geen symptomen, legt Ost uit. Het veroorzaakt bijna nooit pijnklachten. Die zijn er vaak pas als de kanker in een verder stadium zit en uitzaaiingen heeft.
Sommige mannen krijgen in een later stadium klachten wanneer de tumor een bepaalde grootte heeft bereikt en op de plasbuis drukt. Zo kunnen ze last krijgen van een zwakke plasstraal, vaker naar de wc moeten en soms urine niet lang kunnen ophouden.
Dit is niet direct een teken van kanker, maar kan ook wijzen op prostaathypertrofie of goedaardige prostaatvergroting. Dat is een aandoening waarbij de prostaatklier groter wordt en op de plasbuis drukt. Het is goedaardig, maar kan de levenskwaliteit flink beïnvloeden.
Doordat prostaatkanker vaak weinig symptomen heeft, is het dus moeilijk om de ziekte op te sporen. De kwestie van het aanmoedigen van mannen om zich regelmatig te laten testen ligt binnen de medische wereld gevoelig. Hendrik Van Poppel, voormalig diensthoofd van het departement urologie aan het UZ Leuven en sterk betrokken bij de Europese Associatie van Urologie, legt uit.
"In de praktijk heeft prostaatkankerscreening een slechte naam gekregen door wat men 'overdiagnose' noemt. 50 procent van de vastgelegde prostaatkankers was een overdiagnose. Dat wil zeggen dat het kankers zijn die de man geen hinder brengen en waarvan hij niet ernstig ziek zou worden of aan zou sterven." De man heeft in dat geval dus weinig fysieke last, maar draagt wel een mentale bagage mee door de zware lading die het woord 'kanker' draagt.
In de praktijk heeft prostaatkankerscreening een slechte naam gekregen door 'overdiagnose'
Hendrik Van Poppel
"Maar we kunnen die 'overdiagnose' vandaag reduceren door onze nieuwe manier van screenen. Door bijvoorbeeld risicostratificatie en MRI-scans kunnen we de voordelen van screenings opwegen tegen de nadelen", aldus Van Poppel.
Prostaatkanker wordt vandaag via opgespoord. "PSA staat voor en is een eiwit dat in het bloed circuleert", zegt dokter Ost. "De PSA gaat stijgen in de bloedsomloop wanneer er in de prostaat iets verandert. Als iemand een vergrote prostaat heeft, zal dat oplope…
Read the full article at VRT NWS →
BE