Przyjęcie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 z 19 grudnia 2024 r. w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (dalej: PPWR) wprowadza nowe zasady, które będą miały bezpośredni wpływ na działalność przedsiębiorców. Choć obowiązuje od 11 lutego 2025 r., większość przepisów zacznie być stosowana od 12 sierpnia 2026 r. Nowe regulacje będą stosowane bezpośrednio w całej UE i zastąpią dotychczasową dyrektywę 94/62/WE.
Charakter prawny PPWR
Najważniejszą zmianą jest forma aktu prawnego. PPWR to rozporządzenie, a nie dyrektywa, co oznacza, że jego przepisy będą stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach UE, a więc przedsiębiorcy będą musieli stosować nowe przepisy bezpośrednio, bez czekania na ich wdrożenie do prawa krajowego. Samo rozporządzenie jest bardzo rozbudowane, obejmuje 71 artykułów i szczegółowo reguluje cały cykl życia opakowań.
Nie oznacza to jednak, że państwa członkowskie nie mają żadnej roli. Będą one odpowiedzialne m.in. za prowadzenie rejestrów producentów, nadzór nad przestrzeganiem przepisów i wprowadzanie kar za ich naruszenie. W Polsce odpowiednie zmiany przewiduje projekt ustawy (UC100), który dostosowuje krajowe przepisy do PPWR.
Jednym z fundamentów PPWR jest wprowadzenie obowiązku zapewnienia, aby wszystkie opakowania wprowadzane do obrotu były zdatne do recyklingu. Kryterium to ma charakter dwuetapowy i obejmuje projektowanie z myślą o recyklingu, które będzie obowiązywało najpóźniej od 1 stycznia 2030 r., oraz możliwość poddawania odpadów opakowaniowych recyklingowi na dużą skalę, która będzie obowiązywała najpóźniej do 1 stycznia 2035 r.
PPWR ustanawia także minimalne poziomy zawartości materiałów z recyklingu w opakowaniach z tworzyw sztucznych lub w częściach opakowań, które są wykonane z tworzywa sztucznego. Regulacja ta różnicuje wymagania w zależności od rodzaju opakowania (rodzaju tworzywa sztucznego) oraz jego przeznaczenia, wprowadzając progresywne progi obowiązujące od 2030 r. i zaostrzone od 2040 r.
Z perspektywy prawnej szczególne znaczenie ma fakt, że sposób obliczania i weryfikacji tych poziomów zostanie określony w aktach wykonawczych. Do czasu ich przyjęcia przedsiębiorcy funkcjonują w warunkach niepełnej pewności prawa.
Zakaz stosowania substancji
Zgodnie z art. 5 rozporządzenia od 12 sierpnia 2026 r. niedopuszczalne będzie wprowadzanie do obrotu opakowań mających kontakt z żywnością, jeżeli zawartość PFAS przekracza określone progi graniczne, w szczególności 25 ppb dla pojedynczej substancji, 250 ppb dla sumy oznaczonych PFAS oraz 50 ppm dla całkowitej zawartości tych związków. Regulacja ta ma charakter quasizakazu, gdyż w praktyce prowadzi do eliminacji PFAS z opakowań do żywności, ale nie tylko, zastępując dotychczasowe podejście oparte na ograniczeniach dla pojedynczych substancji kompleksowym modelem kontroli całej grupy chemicznej. Dla producentów kosmetyków, którzy odpowiednio stosują do swoich opakowań przepisy takie jak dla opakowań do żywności, będzie to oznaczać obowiązek dostosowania się do tych wymagań. Oznacza to konieczność przeprowadzenia szczegółowych audytów materiałowych oraz poszukiwania alternatywnych rozwiązań technologicznych, zwłaszcza w przypadku opakowań barierowych, w których PFAS były dotychczas powszechnie stosowane.
PPWR nakłada obowiązek projektowania opakowań w sposób zapewniający minimalizację ich masy i objętości. Regulacja będzie wymagała każdorazowej oceny proporcjonalności opakowania w stosunku do produktu, który się w nim znajduje.
Dodatkowo wprowadzono maksymalny dopuszczalny poziom pustej przestrzeni w opakowaniach transportowych i handlowych (50 proc.), co ma istotne znaczenie zwłaszcza dla sektora e-commerce. Ograniczenie to będzie obowiązywało od 1 stycznia 2030 r.
W branży kosmetycznej opakowanie odgrywa istotną rolę marketingową, stanowi narzędzie komunikacji z konsumentem oraz jeden z kluczowych elementów wyróżniających produkt na rynku.
W tym kontekście PPWR należy postrzegać nie tylko jako regulację środowiskową, lecz również jako czynnik wpływający na zasady projektowania opakowań, w tym na zakres ochrony praw własności intelektualnej oraz potencjalne spory dotyczące wzornictwa i oznaczeń.
Ograniczenia dotyczące objętości opakowań, ich struktury czy wykorzystania określonych elementów konstrukcyjnych (np. żebrowania, opakowań wielowarstwowych) oznaczają, że część rozwiązań, które dotychczas budowały rozpoznawalność produktu, będzie sprzeczna z tą regulacją.
Jeśli wymuszane są bardziej zunifikowane, „oszczędne” formy opakowań, to naturalnie zawęża się przestrzeń do tworzenia unikalnych rozwiązań. W efekcie może dojść do sytuacji, w której produkty różnych marek będą bardziej do siebie podobne. Warto wykorzystać to jako szansę na wykreowanie innowacyjnych wzorów przemysłowych opakowań, wyróżniających produkty na rynku.
Rośnie znaczenie nieoczywistych elementów odróżniających, takich jak kolorystyka (np. charakterystyczny odcień lub wykończenie), struktura powierzchni, proporcje opa…
Read the full article at Rzeczpospolita →
Poland