Artikel luisteren
6min
Meer info
Vandaag beginnen de toetredingsonderhandelingen tussen Oekraïne en de EU. Maar ook al wordt het eerste hoofdstuk van de gesprekken geopend, de weg naar volwaardig lidmaatschap blijft hobbelig en vooral lang. En intussen moet de Europese Unie zelf de gulden middenweg vinden tussen groter worden en stabiel blijven. 5 vragen en antwoorden.
In Luxemburg vindt vanavond de tweede toetredingsconferentie met Oekraïne plaats, met de speciale ceremonie die de onderhandelingen tussen de EU en Oekraïne officieel opent over het eerste hoofdstuk van het toetredingsproces.
Van onderhandelen is eigenlijk niet echt sprake. Oekraïne moet net als alle kandidaat-lidstaten tientallen duizenden pagina’s Europese wetgeving omzetten en overnemen. En dat begint niet met de makkelijkste horde.
Het eerste hoofdstuk gaat over hoe je een rechtsstaat uitbouwt, corruptie bestrijdt en een financieel gezonde staat wordt met een solide overheidsstructuur.
Niet alleen Oekraïne begint aan het proces, ook Moldavië zet dezelfde stappen. Het land kreeg net zoals Oekraïne de status van kandidaat-lidstaat in juni 2022.
Na de symbolische start volgt een omstandig en uitgebreid proces van vele jaren. De hoopt tegen de zomer nog 5 andere hoofdstukken aan te snijden, onder meer over landbouw en de . In totaal moeten 6 clusters en 33 hoofdstukken behandeld worden.
Een hoofdstuk kan pas geopend worden als het vorige succesvol is afgerond. Dat hele proces kan tot 10 jaar in beslag nemen, want als de hele opdracht vervuld is, moeten de verschillende parlementen in de EU-landen het toetredingsverdrag nog bekrachtigen én is er nadien nog groen licht nodig van alle lidstaten.
Oekraïne hoort thuis in de EU, vindt de Unie zelf maar ze geeft ook toe dat snel lid worden, erg moeilijk is, want de meeste landen willen niet afwijken van het weliswaar logge proces van toetreding.
Je kan geen bochten afsnijden, klinkt het voortdurend. Maar hoe geef je Oekraïne dan perspectief? En hoe hou je de bevolking overtuigd dat hun toekomst in de Europese Unie ligt?
Intussen woedt de oorlog met Rusland verder en worstelt Oekraïne nog altijd met corruptie. Het moet ook werk blijven maken van een onafhankelijke justitie.
De Europese Unie bereidt zich intussen ook maar beter voor op hoe het wil werken met nieuwe landen aan boord. Want hoe neem je zo’n groot land als Oekraïne op zonder je eigen structuur op losse schroeven te zetten? Dat wordt een grote uitdaging.
Hoe verdeel je de pot landbouwsubsidies bijvoorbeeld als Oekraïne erbij komt? Die pot wordt steeds kleiner, terwijl Oekraïne als graanschuur een grote hap zou krijgen. En dat zal niet in goede aarde vallen in andere landbouwlanden, zoals Frankrijk.
De EU moet leren uit de fouten van het verleden, klinkt het. En zonder de voormalige premier van Hongarije bij naam te noemen, vragen veel leiders zich af hoe je voorkomt dat iemand als Viktor Orbán de hele EU in de tang neemt door zijn veto te stellen.
Orbáns naam wordt niet genoemd in de brief die België, Nederland, Duitsland, Frankrijk en Luxemburg samen schreven in aanloop naar de Europese top van komende donderdag. Daarin vragen ze om straffen wanneer een land de rechtsstaat of persvrijheid niet respecteert.
Wanneer het nieuwe lid na toetreding opnieuw afglijdt, moet de EU kunnen ingrijpen en drastischer dan door de Europese geldkraan dicht te draaien of inbreukprocedures op te stellen. Zo vragen de 5 dat er niet langer altijd eensgezindheid nodig zou zijn om het stemrecht van een lidstaat op te schorten.
Duitsland pleit er nog altijd voor om Oekraïne een 'voorwaardelijk lidmaatschap' aan te bieden. Dat zou het land een en parlementsleden opleveren, maar wel zonder stemrecht.
Volgens Merz is het de enige manier om Oekraïne toch perspectief te bieden, zolang niet alle obstakels in het lange toetredingsproces zijn weggewerkt. Vraag is hoe hard Oekraïne daarvoor staat te springen.
Want lang klonk het dat vooral Oekraïne beter wordt van Europees lidmaatschap. Dat is nu gekeerd naar: misschien heeft de EU Oekraïne meer nodig dan omgekeerd.
Het land is tegen wil en dank een belangrijke militaire speler geworden. Als deel van de EU wordt die Unie een veel groter en geopolitiek stabieler blok, met een grotere defensie-industrie.
In 2004 was dat nog helemaal anders: toen zag de Europese Commissie niet meer dan een associatieverdrag mogelijk met Oekraïne.
Het antwoord op de vraag of Oekraïne lid kon worden van de EU luidde toen: "neen". Intussen gaat het al een tijd niet meer over of Oekraïne lid mag worden. De enige vraag is wanneer.
Het land wil zelf bij de EU horen. President Zelensky zal die boodschap nog eens kracht bijzetten in een videotoespraak tijdens de ceremonie.
Lid worden is uiteraard veel meer dan symboliek, het betekent ook toegang tot de Europese interne markt en vrij verkeer van mensen en goederen, waardoor alle belemmeringen die er nu nog zijn voor bedrijven en reizigers wegvallen.
Betalen met de euro…
Read the full article at VRT NWS →
BE