"Brussels SAFE" or "German credit"?

Magdalena Sobkowiak-Czarnecka o programie SAFE: podpisaliśmy 62 kontrakty

Źródło wideo: TVN24

Źródło zdj. gł.: PAP/Darek Delmanowicz

"Fakty zamiast propagandy rządu" - słychać najczęściej ze strony krytyków unijnego programu SAFE, do którego przystąpiła Polska. Po podpisaniu umowy z Komisją Europejską przeciwnicy tej pożyczki wysuwają kolejne "argumenty" na to, że nie była to dobra dla Polski decyzja. Często takie tezy bazują na niedopowiedzeniach i manipulacjach. Przedstawiamy najpopularniejsze z nich. Polski rząd i przedstawiciele Komisji Europejskiej podpisali umowę pożyczkową w ramach SAFE 8 maja 2026 roku. Polska była pierwszym krajem, z którym ją zawarto. To otwiera nam drzwi do wypłat z unijnego programu SAFE, które to środki zostaną przeznaczone na wzmocnienie obronności. Oczywiście proces wypłat i realizacji zleceń dopiero się zaczyna, a jego skutki poznamy po latach - co umożliwia szerzenie manipulacyjnych tez, bazujących na niewiedzy obywateli co do szczegółów takich kontraktów. Bo krytycy pożyczki SAFE nie wszystko mówią.

"Pomimo kłód rzucanych pod nogi, pomimo braku podpisu nie ulegliśmy pokusie zatrzymania procesu modernizacji polskiej armii" - mówił 12 czerwca o programie SAFE minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz. Odnosił się w ten sposób do wypowiedzi przedstawicieli opozycji, która sprzeciwiała się zaciągnięciu unijnej pożyczki na obronność. Ta kampania zakończyła się pamiętnym wetem prezydenta Karola Nawrockiego do ustawy o specjalnym funduszu, który miał właśnie obsługiwać pieniądze z SAFE.

Po podpisaniu umowy z KE zakładającej, że pieniądze z SAFE trafią jednak do Polski, tylko że bezpośrednio do Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych pozostającego w dyspozycji Ministerstwa Obrony Narodowej, mamy otrzymać w sumie niemal 44 mld euro w formie preferencyjnych pożyczek. Szef MON uważa, że "zobaczenie tego wszystkiego, co się dzieje dzisiaj w polskich zakładach zbrojeniowych", przekona tych, którzy wciąż nie popierają unijnego programu.

Choć pierwsze kontrakty w ramach SAFE już są zawierane, przeciwnicy programu przekonują, że unijny program nie wzmocni polskiej armii. Posłowie PiS odwiedzali zakłady zbrojeniowe, z którymi w maju podpisano już umowy w ramach SAFE, a po tych wizytach punktowali, dlaczego ich zdaniem "SAFE jest niewypałem". Krytykę SAFE kontynuują też politycy Konfederacji, strasząc, że Polska zadłuża się w Unii Europejskiej, by na koniec te pieniądze i tak trafiły na Ukrainę.

Wielu te narracje przekonują. Tym bardziej że są "zaczepione" o jakieś fragmenty umów czy ustaleń, co nadaje im rysu wiarygodności. Sęk w tym, że bazują na populizmie. Przedstawiamy twierdzenia rozpowszechniane w ostatnich tygodniach, w których jest nie tylko manipulacja, ale też populizm i hipokryzja. Nie o wszystkim bowiem politycy PiS i Konfederacji mówią obywatelom.

Manipulacja 1: "żadnej nowej zdolności wojska z SAFE"

To teza szczególnie populistyczna, ponieważ umowę SAFE dopiero co zawarto, a już się ocenia jej skutki. Jednak jest chwytliwa. Jeden z głównych krytyków programu, były szef MON Mariusz Błaszczak, stwierdził 9 czerwca, że "pożyczka z SAFE nie przyniosła żadnej nowej zdolności dla Sił Zbrojnych RP".

Nowa zdolność w siłach zbrojnych to - w uproszczeniu - możliwość wykonania zadania, którego wcześniej armia nie była w stanie wykonać. Na przykład gdy kraj kupuje system antydronowy, najpierw musi połączyć wszystkie jego elementy (radary, naprowadzanie, wyrzutnie), a następnie przeszkolić operatorów i żołnierzy, żeby zyskać zdolność eliminowania wrogich dronów.

Dlatego twierdzenia o niemożliwości pozyskania nowych zdolności dzięki środkom z SAFE są teraz bezzasadne, bo taki proces wymaga lat, a Polska dostała pierwszą zaliczkę z unijnego programu dopiero 29 maja 2026 roku. Już wcześniej podpisywano umowy, które będą finansowane z tego programu, lecz sprzęt wyprodukowany lub zakupiony w ich ramach będzie punktem wyjścia do tworzenia nowych zdolności polskiej armii w kolejnych latach.

I oczywiście tak samo działało to za kadencji Mariusza Błaszczaka jako szefa MON, dlatego hipokryzję byłemu ministrowi zarzucił m.in. analityk wojskowy Jarosław Wolski. "W zasadzie żaden za Pana czasów kupiony sprzęt nie zdążył zbudować 'zdolności'" - zauważył w serwisie X (pisownia postów oryginalna) . Ekspert wyjaśnił, że według programu szkolenia zaakceptowanego właśnie przez Błaszczaka przygotowanie zdolności w optymalnych warunkach trwa minimum dwa lata. "Trudno żeby dwa tygodnie po podpisaniu SAFE jakakolwiek zdolność na jego bazie się pojawiła. Napiszę więcej: owe zdolności się pojawią za 2 do 5 lat od teraz. Najszybciej. I nie ma w tym nic złego bo tak to systemowo wygląda" - podkreślił Wolski.

Wiem że Pan @mblaszczak nie za bardzo się orientuje w temacie SZ RP ale pozwolę sobie wyjaśnić że w zasadzie ŻADEN ZA PANA CZASÓW KUPIONY SPRZĘT NIE ZDĄŻYŁ ZBUDOWAĆ "ZDOLNOŚCI" :-) Już tłumaczę: według obowiązującego programu szkolenia - który sam Pan podpisał - osiąganie… pic.twitter.com/A9blKRNolz

— Jaros…