Film „Vetre, pričaj sa mnom“ Stefana Đorđevića u takmičarskim programima festivala u Sopotu i Puli

Film *„Vetre, pričaj sa mnom“* Stefana Đorđevića nastavlja svoj put kroz međunarodne festivali, dok se na drugom kraju ekranov, film *„Legati Matice srpske: Matičin grb“* Dragana Stojmenovića zavodi kao kulturni hit. Oba filma, iako različiti po stilu i tematici, ukazuju na duboko zainteresovanje za kulturnu identitetnost i tradiciju, ali i na potrebu da se ta identitetnost prenese na novi, moderniji način.

Na Sopotskom filmskom festivalu, koji se održava od 3. jula, film *„Vetre, pričaj sa mnom“* će biti prikazan u takmičarskom programu. Ovaj film, koji je do sada osvojio više od desetak nagrada uključujući nagrade na bolgarskom, mađarskom, italijanskom i kanadskom festivalima, nastaje u koprodukciji Srbije, Slovenije i Hrvatske. Proizvodnja je organizovana uz angažman producenta kao što su Dragana Jovović, Stefan Ivančić, Ognjen Glavonić i Stefan Đorđević (Katunga), a koproducenti su Vanja Jambrović, Jožko Rutar i Miha Černec. Filmovalo je i nekoliko članova rediteljeve porodice, uključujući i njegove roditelje i braće. U filmu igraju Negrica Đorđević, Stefan Đorđević, Boško Đorđević, Đorđe Davidović, Budimir Jovanović, Ljiljana Jovanović, Marina Davidović, Vidak Davidović, Ana Petrović, Jana Mihajlović, Jakov Mihajlović i pas Lija. Tema filma je personalna – reditelj se vraća kući nakon smrti majke, tražeći isceljenje i pokušavajući da završi film o njoj. Iako je film inspirisan ličnim iskustvima, on je istovremeno i šireg značaja, jer prikazuje proces isceljenja ne samo fizičkog već i emocionalnog.

Tokom istog perioda, na Pulskom filmskom festivalu, koji se održava od 14. jula, film će biti prikazan u takmičarskom programu manjinskih koprodukcija. Ovo je još jedan potvrda da je *„Vetre, pričaj sa mnom“* jedan od najzapaženijih regionalnih ostvarenja protekle godine. U sklopu filma, prethodno je bilo i izložba *„Porodica vetra“*, koju je reditelj predstavio u Dvorani Kulturnog centra Beograda, a kasnije i u okviru Sarajevo Photography Festivala. Ova izložba je proširila emotivnu priču filma kroz fotografiju i lični arhiv, što je omogućilo publiki da se upozna sa osobnim i kulturnim značenjem filma na drugi način.

Na drugoj strani, film *„Legati Matice srpske: Matičin grb“* Dragana Stojmenovića, koji je premijerno prikazan u Novom Sadu, ostavio je dubok trag u publiku. Ovaj dokumentarno-igrani spektakl, koji je proizvešten u okviru 200-godišnjice Matice srpske, predstavlja jedinstven pristup prezentaciji kulturne baštine. Reakcije publike i stručnjaka potvrđuju da je film postao važan kulturni događaj, koji podshtuje ideju da je kultura temelj nacionalnog identiteta. U filmu, Stojmenović je koristio kombinaciju dokumentarnih i igranih sekvenci, kao i animaciju, koje je izradio maestralna lutka Milica Grbić Komazec. Ovaj pristup, koji se zasniva na estetici magijskog realizma, omogućio je da se historijska i kulturna svest prikaže kao živa i pulsirajuća energija, a ne kao monotona arhivska zapisa.

Stojmenović, redovni profesor na Akademiji umetnosti u Novom Sadu, je potvrdio da je film bio rezultat dugačkog razmišljanja o tome kako se nacionalna baština može prenositi u 21. vek. Po njegovim rečima, cilj filma bio je da svaki kadar bude kompozicija esefa o prolaznosti i večnosti, gde se granice između prošlosti i sadašnjosti brišu u korist više, umetničke istine. U tom kontekstu, Stojmenović je koristio tehnike deautomatizacije audio-vizuelnog materijala, inspirisane filmskom avangardom, kako bi stvorio vizuelni izraz koji je istovremeno i estetski, i intelektualno značajan.

U sklopu filma, glumci su takođe igrali ključnu ulogu u stvaranju atmosfere. Slobodan Ninković, u ulozi velikog zadužbinara dr Save Tekelije, je donosio dostojanstvo i melanholiju čoveka koji ironično vidi dalje od svog vremena. Nasuprot njemu, Mirjana Gardinovački, kao personifikacija same Matice srpske, je kreirala ulogu koja će se pamti. Ova glumačka bravura, zajedno sa vizuelnim i dokumentarnim elementima, stvorila je jedinstveni efekt koji je uznemirio publiku i podsećao ih na važnost kulturne baštine.

Obe priče, iako različite po formi i sadržaju, pokazuju da je filmska umetnost u Srbiji u stanju da se afirmira kao sredstvo za prenosenje kulturne baštine i identiteta. Iako se *„Vetre, pričaj sa mnom“* fokusira na ličnu priču i proces isceljenja, a *„Legati Matice srpske: Matičin grb“* na kulturnu i istorijsku baštinu, oba filma pokazuju da je filmska industrija u Srbiji sposobna da stvara djela koja su značajna i za lokalnu, i za međunarodnu publiku. Ovo je prvi korak ka tome da se filmska umetnost u Srbiji postepeno transformiše u jedan od ključnih medija za prenosenje kulturne identiteta i tradicije.