Dla branży reklamowej mural często jest atrakcyjnym formatem. Jest widoczny, angażuje lokalną społeczność i dobrze pracuje w social mediach. Jednocześnie nie jest to zwykły zakup powierzchni mediowej. Mural ingeruje w cudzą nieruchomość, funkcjonuje w przestrzeni publicznej, może zostać uznany za reklamę, a jego projekt jest zwykle utworem chronionym prawem autorskim. Błąd na etapie planowania kampanii może oznaczać jej zablokowanie, spór z właścicielem albo brak prawa do korzystania z muralu.
Punktem wyjścia do tworzenia murali jest zgoda właściciela budynku. W pierwszej kolejności należy ustalić, czy budynek należy do jednej osoby, spółki, gminy, Skarbu Państwa, wspólnoty mieszkaniowej, czy spółdzielni. W przypadku wspólnot szczególnie ważne jest sprawdzenie, czy elewacja stanowi część nieruchomości wspólnej oraz czy dla wyrażenia zgody potrzebna jest uchwała właścicieli lokali. Zgoda powinna mieć formę pisemną i obejmować co najmniej lokalizację muralu, projekt lub jego założenia, technologię wykonania, termin prac, zasady dostępu do ściany, odpowiedzialność za szkody, okres ekspozycji oraz zasady usunięcia lub renowacji.
Wymogi budowlane
W zależności od sytuacji zastosowanie mogą mieć przepisy ustawy – Prawo budowlane. Nie każdy mural będzie „robotą budowlaną” w potocznym sensie, ale nie można z góry zakładać, że malowanie elewacji zawsze pozostaje poza reżimem tej ustawy. Prawo budowlane reguluje m.in. projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowlanych. Co do zasady do rozpoczęcia robót budowlanych wymagane jest pozwolenie na budowę, ale ustawa przewiduje wyjątki od tej reguły. Jeżeli wykonanie muralu sprowadza się do naniesienia farby na istniejącą ścianę i nie wiąże się z przebudową, ociepleniem, montażem konstrukcji, podświetlenia, rusztowań trwale związanych z obiektem albo zmianą parametrów technicznych budynku, pozwolenie na budowę nie jest wymagane. Jednocześnie, jeżeli pozwolenie jest wymagane, wykonana bez niego praca może zostać uznana za samowolę budowlaną, a w konsekwencji konieczna może być rozbiórka i zapłata kar finansowych.
Warto też pamiętać, że ustawa – Prawo budowlane co do zasady nie uchyla przepisów o ochronie zabytków. Jeżeli budynek, na którym ma zostać namalowany mural, jest wpisany do rejestru zabytków lub gminnej ewidencji zabytków, potrzebne będzie uzyskanie pozwolenia konserwatorskiego albo zgody innego odpowiedniego organu. Taka sytuacja zasadniczo utrudnia przeprowadzenie całego projektu i wydłuża jego finalizację.
Lokalne przepisy
Kolejną kwestią, na którą należy zwrócić uwagę, są przepisy planistyczne. Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nakazuje uwzględniać w planowaniu m.in. ład przestrzenny, walory architektoniczne i krajobrazowe oraz ochronę dziedzictwa kulturowego. Należy więc sprawdzić miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, a tam, gdzie planu nie ma, inne akty dotyczące danego obszaru. W przepisach planistycznych często wyróżnia się murale artystyczne i reklamowe, a zależnie od kwalifikacji muralu przepisy przewidują różne dodatkowe ograniczenia lub wymogi, dlatego należy zweryfikować przepisy lokalne przed podjęciem działań.
Uchwały krajobrazowe
Szczególne znaczenie mają tzw. uchwały krajobrazowe, które gminy mogą przyjmować na podstawie art. 37a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Rada gminy może w nich określić zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych, urządzeń reklamowych i ogrodzeń, a także ich gabaryty, standardy jakościowe i materiały. Uchwała może też określać zasady dotyczące szyldów oraz wprowadzać zakaz sytuowania tablic reklamowych i urządzeń reklamowych, z wyłączeniem szyldów. Co istotne, taka uchwała jest aktem prawa miejscowego i co do zasady dotyczy całego obszaru gminy. Należy pamiętać, że niezależnie od określenia muralu jako „artystyczny” lub jego zamysłu praca może zostać uznana za reklamę, jeżeli eksponuje jakąś markę. Naruszenie wymogów określonych w uchwale krajobrazowej skutkuje obowiązkiem zapłaty kary pieniężnej i obowiązkiem dostosowania reklamy do uchwały albo jej usunięcia.
Jeszcze dalej idące ograniczenia mogą występować w parkach kulturowych. Parki kulturowe są powoływane na podstawie art. 16 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a ich głównym celem jest ochrona określonego, zabytkowego terenu. Parki są powoływane przez rady gminy na podstawie uchwał. Uchwała o utworzeniu parku kulturowego określa jego nazwę, granice, sposób ochrony oraz zakazy i ograniczenia. Powstanie parku powoduje również obowiązek sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla jego obszaru. Na terenie parku kulturowego mogą być ustanowione ograniczenia dotyczące prowadzenia robót budowlanych, zmiany sposobu korzystania z zabytków nieruchomych, a także umieszczania tablic, napisów, ogłoszeń reklamowych i innych znaków niezwiązanych z ochroną parku. W konsekwencji mural w historycznym centrum miasta może wymagać nie tylko zgody wł…
Read the full article at Rzeczpospolita →
Poland