Ghent Court orders Belgian State to speed up institutionalization of detainees

Artikel luisteren

4min

Meer info

De rechtbank van Gent verplicht de Belgische staat een geïnterneerde die al 5 jaar in de gevangenis van Gent verblijft, in een instelling te plaatsen. De overheid krijgt daarvoor 30 dagen. Volgens de rechtbank is het de taak van de overheid om een langetermijnbeleid te voeren waarbij geïnterneerden de zorgen kunnen krijgen die ze nodig hebben.

De zaak werd aangespannen door een geïnterneerde die al sinds 27 april 2021 geïnterneerd is. Hij verblijft in de gevangenis van Gent op de Afdeling Bescherming Maatschappij. Dat is een aparte afdeling in de gevangenis waar geïnterneerden erg beperkte psychiatrische zorg krijgen.

De man vroeg aan de rechtbank om de Belgische staat te dwingen hem te laten opnemen in een instelling die is aangepast aan zijn specifieke zorgnoden. Daarmee vraagt hij eigenlijk gewoon de Interneringswet toe te passen.

Omdat de zaak hoogdringend is, startte hij een procedure in kort geding.

De rechter in kort geding gaf de man gelijk. De rechter oordeelde dat elke dag in de gevangenis een dag te veel is voor deze geïnterneerde.

Het is voor de rechtbank duidelijk dat de mensenrechten van de geïnterneerde zijn geschonden door zijn jarenlange verblijf in de gevangenis. Volgens de rechtbank is een beslissing bij hoogdringendheid dan ook noodzakelijk om die schade te doen ophouden.

De rechtbank is erg streng voor de overheid en kijkt ook verder dan dit ene geval. Zij wijst op de structurele verantwoordelijkheid van de Belgische staat bij de onrechtmatige opsluiting van geïnterneerden in de Belgische gevangenissen. “Het staat immers vast dat de Belgische staat al jarenlang op de hoogte is van de structurele schendingen van de mensenrechten van geïnterneerden,” zo luidt het.

De rechter is erg streng voor de overheid en stelt dat "deze voorbij lijkt te gaan aan de kern van deze bijzonder schrijnende problematiek". Daarmee verwijst ze naar het gegeven dat dit probleem al decennia gekend is zonder dat er een wezenlijke politieke oplossing bedacht wordt.

De rechtbank citeert een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) van september 2016. Het Europees Hof oordeelde toen al dat de Belgische staat de mensenrechten van geïnterneerden structureel schendt door hen zonder passende zorg in de Belgische gevangenissen op te sluiten.

Die uitspraak werd later nog herhaaldelijk bevestigd in andere arresten, waarin telkens gezegd werd dat de Belgische staat onvoldoende inspanningen leverde om aan dit structurele probleem tegemoet te komen.

Belgische staat schiet al tientallen jaren tekort

De rechter oordeelt dan ook dat de Belgische staat al heel lang perfect op de hoogte is van dit probleem. “Het is ook de taak van de overheid om een langetermijnbeleid te voeren, budget te voorzien voor de meest kwetsbare mensen in de samenleving en voldoende capaciteiten en faciliteiten uit te bouwen waar geïnterneerden de zorgen kunnen krijgen die hen nationaal- en internationaalrechtelijk worden gegarandeerd. De Belgische staat schiet hierin al tientallen jaren tekort,” zo staat in het vonnis.

Op 15 juni, de meest recente cijfers, verbleven er 1.076 geïnterneerden in onze Belgische gevangenissen. Zij horen niet thuis in de gevangenis, daarover is eigenlijk iedereen het eens. Dat ze daar toch zitten, zo staat ook in deze uitspraak van de Gentse rechter, heeft te maken met “een chronisch tekort aan capaciteit in aangepaste zorginstellingen. Voor de rechtbank is dit vanuit mensenrechtelijk oogpunt bijzonder problematisch en volstrekt onaanvaardbaar.”

“In deze zaak is het onmiskenbaar dat een verdere opsluiting van de geïnterneerde in een gevangenis een flagrante schending van zijn fundamentele mensenrechten vormt. Om die reden heeft de rechtbank de Belgische staat bevolen om de geïnterneerde in een instelling te plaatsen die is aangepast aan zijn specifieke zorgnoden.”

De Belgische staat krijgt 30 dagen de tijd om dat te realiseren. Lukt dat niet, volgt een dwangsom van 250 euro per dag met een maximum van 250.000 euro. De Belgische staat kan wel nog in beroep gaan tegen deze uitspraak.