Zelensky: No one will tell us which heroes to respect

Prezydent Ukrainy Volodymyr Zełenski zmienił ton wobec Polski, co miało miejsce w trakcie jego wizyty w Irlandii, gdzie w środę przyjmowano półroczne przewodnictwo w Radzie Unii Europejskiej. W trakcie konferencji prasowej w Dublinie, Zełenski wyraźnie zmniejszył dotąd istniejące różnice w podejściu do spora o status historyczny Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA). Dotąd prezydent twierdził, że Ukrainie "nikt i nigdy nie będzie nakazywał, jak żyć, jak mówić, kogo kochać, komu być wdzięcznym i jakich bohaterów szanować". Teraz jednak wypowiedział się bardziej pojednawczo, stwierdzając, że "Ukraina jest na to gotowa" i że "musimy myśleć o bezpieczeństwie".

Współczesna relacja między Polską a Ukrainą została znów wzbudzona przez decyzję Zełenskiego o nadaniu imienia "Bohaterów UPA" jednostce wojskowej. Decyzja ta wywołała ogromną krytykę w Polsce, w tym z części polityków, w tym premiera Donalda Tuska, szefa Ministerstwa Obrony Narodowej Władysława Kosiniak-Kamysz, a także prezydenta Karola Nawrockiego, który zdecydował o odebraniu Zełenskiemu Orderu Orła Białego. W odpowiedzi, Zełenski odesłał order do Warszawy za pośrednictwem firmy kurierskiej. W rezultacie, zarówno polscy, jak i ukraińscy politycy zrzekli się wielu odznaczeń, w tym ministrzy, prezydenci i ambasadorzy.

Spór o UPA stał się jednym z najważniejszych punktów w relacjach polsko-ukraińskich. Polska uznaje zbrodnię popełnioną przez UPA w latach 1943 roku jako ludobójstwo, zaś wiele ukraińskich historyków i polityków widzi w tym element konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponoszą obie strony. W ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciwko Związku Sowieckiemu.

W kontekście tej sytuacji, Zełenski w trakcie wizyty w Irlandii podkreślił, że Ukraina liczy na jednomyślne poparcie państw członkowskich dla członkostwa w UE, a jednocześnie podkreślił, że Unia powinna się kierować zasadami, a nie emocjami. Stwierdził również, że w interesie wszystkich krajów leży, aby Ukraina jak najszybciej dołączyła do Unii. Premier Irlandii Michael Martin przyznał, że nie po raz pierwszy sprawy dwustronne są problemem przy akcesji, ale podkreślił, że UE musi znaleźć kompromis i uszanować różne perspektywy państw członkowskich.

Warto zauważyć, że decyzje Zełenskiego mają szerokie znaczenie nie tylko w kontekście relacji z Polską, ale także w kontekście jego strategii wobec Unii Europejskiej. Wprowadzenie ustawy o Panteonie Narodowym i decyzja o nadaniu imienia "Bohaterów UPA" jednostce wojskowej są częścią większej narracji, która ma na celu wzmacnianie tożsamości narodowej i historycznej Ukrainy. Choć te działania wywołały negatywną reakcję w Polsce, Zełenski nadal twierdzi, że Ukraina jest gotowa do rozwiązywania problemów i że ich relacje są fundamentem dla bezpieczeństwa Europy.

W przyszłości, analiza sytuacji będzie zależeć od tego, jak Polska i Ukraina będą radzić sobie z różnorodnymi perspektywami i emocjami w ramach europejskiego dialogu. Wszystko wskazuje na to, że ten spór będzie dalej kształtować relacje między tymi dwoma krajami, a także wpłynie na decyzje Unii Europejskiej w kwestiach związanych z akcesją Ukrainy.