Municipalities that make good use of AI could transform their services

Gervigreindin vann mál fyrir breskum rétti, þar sem hún stystaði fyrirtækið Garfield AI í lýðveldisákvörðun. Málðæðið var um innheimtun á gjaldfallna skuldborgar, sem fól í sér að senda lögformlegt innheimtubréf og höfða mál í framhaldinu, þegar innheimtan skilaði ekki árangri. Lögfræðiþjónustan vann málið fyrir hönd síns skjólstæðings, meðal annars með því að fá gagn-málsókn hins stefnda fyrirtækis vísað frá. Þetta væri ekki í frásögur færandi nema fyrir það að Garfield AI er gervigreindarlögfræðistofa þar sem gervigreind sá alfarið um allan málatilbúnað, þótt mennskur málafærslumaður flytti málið í réttinum. Þetta er fyrsta málið sem slík stofa vinnur fyrir breskum rétti.

Málþjónustan, sem er runnarráðgjafi fyrirtækjaráðgjafans, var í hálfum skjólstæðingum og kynnti sín í réttarhöldunum, sem haldin voru um miðjan maí. Gervigreindin undirbýr málið að öllu leyti, en lokahnykkurinn, málflutningurinn fyrir rétti, var í höndum lögmanns af holdi og blóði. Í þessu tilfelli samdi gervigreindin Garfield innheimtubréf, véfengdi mótkröfu hins stefnda (sem nýtti sér þjónustu lögfræðinga), sótti og skráði vitnisburð fjögurra vitna ásamt fjölda annarra gagna, sem hinn mennski málafærslumaður studdist við í réttarhöldunum. Gervigreind gæti mögulega afgreitt einföld mál án aðkomu lögmanna og dómara.

Stefán A. Svensson, formaður Lögmannafélags Íslands, segir gervigreindina þegar farna að gegna ákveðnu hlutverki í íslenska réttarkerfinu eins og annars staðar. Þróunin sé mjög hröð og nokkrar íslenskar vefsíður, ekki ósvipaðar hinni bresku Garfield, bjóði þegar upp á lögræðiráðgjöf og þjónustu af ýmsum toga. Þá noti íslenskir lögfræðingar sér gjarnan gervigreind þar sem við á – og jafnvel víðar. Hann segir gervigreindina öflugt verkfæri, en að hún dugi skammt í flóknum ágreiningsmálum. Hins vegar megi mögulega hugsa sér framtíð, þar sem einföld, klippt og skorin ágreiningsmál verði útkljáð af gervigreindarsækjanda, verjanda og dómara.

Sveitarfélög, sem nýta gervigreind vel gætu umbreytt þjónustu sinni, eru í trúarlega áhugaverðir fyrir gervigreind. Þeir standa frammi fyrir vaxandi þrýstingi. Kröfur íbúa aukast. Fjárhagslegt svigrúm er oft takmarkað. Erfitt getur verið að ráða sérfræðinga. Verkefnum fjölgar. Á sama tíma vill almenningur hraðari, einfaldari og persónulegri þjónustu. Margir upplifa nú þegar ákveðið ósamræmi. Fólk getur fengið nær tafarlaus svör frá stafrænum þjónustum í einkageiranum en þarf síðan að bíða eftir einföldum upplýsingum eða afgreiðslu hjá opinberum aðilum. Þessi væntingamunur mun aukast hratt á næstu árum. Þar liggur bæði hætta og tækifæri fyrir sveitarfélög.

Gervigreind gæti hjálpað sveitarfélögum að bæta þjónustu án þess að stækka stjórnsýsluna í sama hlutfalli. Hún gæti einfaldað samskipti við íbúa, stytt biðtíma, hjálpað starfsfólki að vinna hraðar og gert sérfræðingum kleift að verja meiri tíma í flóknari mál. En það sem gerir þetta sérstaklega áhugavert fyrir Ísland er stærðin okkar. Lítil sveitarfélög hafa oft ekki bolmagn til að byggja upp stór upplýsingatækniteymi eða kaupa dýrar sérlausnir. Nú gætu þau fengið aðgang að getu sem áður var aðeins í boði fyrir stærstu stofnanir heims.

Lítum á einfalt dæmi. Í stað þess að starfsfólk eyði stórum hluta dagsins í að svara endurteknum spurningum gæti gervigreind aðstoðað við grunnupplýsingar allan sólarhringinn. Í stað þess að sérfræðingar eyði tíma í að finna upplýsingar í löngum skjölum gætu þeir fengið hraðari samantektir og betri yfirsýn. Í stað þess að fundir dragist vegna skorts á undirbúningi gætu fyrstu greiningar og minnisblöð verið tilbúin á örfáum mínútum. Þetta hljómar einfalt. En áhrifin gætu orðið mikil. Sérstaklega þar sem mörg sveitarfélög glíma við manneklu og aukið álag. En tæknin ein og sér leysir ekki vandann. Stærsta hættan er að sveitarfélög reyni að bæta nýrri tækni ofan á gömul og þung kerfi án þess að endurhugsa vinnulagið sjálft. Þá skapast bara meiri flækja.

Gervigreind neyðir stofnanir til að spyrja grundvallarspurninga. Af hverju er þetta ferli svona flókið? Af hverju þarf íbúi að fylla út sömu upplýsingar aftur og aftur? Af hverju tekur þessi ákvörðun svona langan tíma? Hvaða vinna skapar raunverulegt virði fyrir samfélagið? Þetta eru ekki tæknispurningar. Þetta eru leiðtogaspurningar. Sveitarfélög sem ná árangri verða líklega ekki þau sem kaupa flest kerfin heldur þau sem þora að einfalda starfsemi sína og byggja upp menningu sem lærir hratt.

Það þarf líka að ræða mannlega þá