Death of a Polish woman in Ecuador.

Minister sprawiedliwości Waldemar Żurek potwierdził, że polska prokuratura podjęła śledztwo w sprawie śmierci Moniki Silvy Koniuszek, polskiej aktywistki antykorupcyjnej, znalezionej martwej w swoim mieszkaniu w Montañite w Ekwadorze. Informację podał podczas konferencji prasowej w środy. Żurek podkreślił, że od momentu pojawienia się informacji o śmierci Polki w przestrzeni publicznej, prokuratura zajęła się sprawą. Podkreślił, że nie ma jeszcze żadnych danych sugerujących, że śmierć miała inne powody niż samobójstwo, ale zaznaczył, że w przypadkach, gdzie osoba aktywnie walcząca z korupcją zostaje znaleziona martwa, prowadzone są śledztwa. Dotąd nikt z polskiej prokuratury nie pojechał do Ekwadoru – kontakt odbywa się „na odległość”.

Monika Silva Koniuszek, znana również jako Monika Silva, była prezeską fundacji La Integradad, działającą w Ekwadorze. Organizacja zajmowała się problematyką korupcji lokalnych władz, w tym nieprawidłowym zarządzaniem gruntami w prowincji Santa Elena. W ciągu ostatnich lat aktywistka nagłaśniała przypadki, w których lokalne władze podejmowały decyzje dotyczące sprzedaży ziemi w rejonach Manglaralto i La Libertad. Jej działalność była szeroko zakreślona i doceniana zarówno przez lokalnych mieszkańców, jak i środowiskach antykorupcyjnych. Znajdując się w kontrowersyjnej pozycji, Monika Silva Koniuszek nie tylko krytykowała system, ale też starała się go poprawić, co miało swoje konsekwencje.

Ciało Moniki Silvy Koniuszek zostało odnalezione 8 czerwca w jej mieszkaniu w Montañite. Według lokalnych mediów, jej partner znalazł jej ciało. Następnie ekwadorska prokuratura poinformowała o rozpoczęciu dochodzenia. Rzeczniczka prasowa Prokuratora Generalnego Anna Adamiak przekazała, że Ambasada RP w Limie poinformowała Prokuraturę Krajową o nienaturalnym zgonie polskiej obywatelki 10 czerwca. W ubiegły piątek Prokuratura Okręgowa w Olsztynie wszczęła śledztwo w sprawie nieumyślnego spowodowania śmierci Polki. Minister sprawiedliwości podkreślał, że sekcja zwłok jest kluczowa w tej sprawie, ponieważ może dostarczyć istotnych informacji o powodach śmierci. Wśród innych działań, które mogą mieć wpływ na śledztwo, wymienia się możliwość udziału zagranicznych biegli, w tym dwóch argentyńskich eksperckich obserwatorów, którzy zostaną zaproszeni do Ekwadoru.

Władze ekwadorskie zapowiedziały, że chcą zapewnić przejrzystość i obiektywizm w procesie dochodzeniowym, w tym poprzez zaproszenie niezależnych lekarzy medycyny sądowej. Ekwadorskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zapowiedziało, że utrzymuje otwarte kanały koordynacji z władzami Polski i oczekuje odpowiedzi na wniosek o współpracę techniczną. Wśród lokalnych opinii, szczególnie wśród bliskich i znajomych Polki, panuje sceptycyzm wobec hipotezy samobójstwa. Wśród argumentów przeciwko tej wersji występują między innymi ślad uderzenia w głowę, plama krwi w jednym z pomieszczeń, garnek z jedzeniem pozostawiony na wolnym ogniu oraz klucze po zewnętrznej stronie drzwi. W mediach wskazano również, że córki Moniki Silvy Koniuszek były w szkole, a kobieta codziennie je odprowadzała i odbierała – tego dnia tak się nie stało.

Wśród mieszkańców Manglaralto, gdzie Monika Silva Koniuszek była szczególnie aktywna, rosnące emocje prowadzą do protestów. W parku zapłonęły świece, a uczestnicy domagali się pełnego wyjaśnienia sprawy. Jeden z mieszkańców powiedział, że ona nie mogła popełnić samobójstwa – była matką dwóch małych dziewczynek, które bardzo kochała. Mieszkańcy podkreślali, że aktywistka wcześniej informowała o groźbach, dlatego domagają się, aby śledztwo nie zakończyło się na najprostszej hipotezie, ale objęło także jej działalność publiczną i sprawy, które nagłaśniała. W mediach społecznościowych Monika Silva Koniuszek przedstawiała się jako aktywistka antykorupcyjna, obrończyni Pachamamy i grup wrażliwych. Jej słowa w serwisie X – „Nie trzeba urodzić się w Ekwadorze, by go kochać i bronić tego, co słuszne” – stały się po jej śmierci symbolem. Leyenda Urbana, ekwadorska dziennikarka zajmująca się sprawą, zaapelowała, by doprowadzić do sprawiedliwości.

Do sprawy włączyła się Delegatura Unii Europejskiej, która zaapelowała o szybkie, niezależne, wyczerpujące i przejrzyste śledztwo, które ma wyjaśnić okoliczności śmierci Polki oraz doprowadzić do odpowiedzialności osób winnych, jeśli doszło do przestępstwa. Polska również podjęła działania – polskie służby konsularne monitorują sprawę, a przedstawiciele konsulatu pojawili się w Montañite. Ekwadorska prokuratura zwróciła się o współpracę międzynarodową, w tym o udział zagranicznych ekspertów i zabezpieczenie dowodów. Organizacje praw człowieka wskazywali, że ciało Polki ma zostać przewiezione w taki sposób, by zachować ewentualne ślady potrzebne do dalszych badań.