Russia's latest crime against humanity: the historic Kyiv-Pecherska Lavra burned down in Kiev

W nocy z 14 na 15 czerwnia 2026 roku, podczas zmasowanego ataku rosyjskiego na Ukrainę, zabytkowa ława Kijowsko-Peczerska, znana również jako Ławra Peczerska, została poważnie uszkodzona. Atak, który obejmował zarówno bombardowanie lotnicze, jak i użycie bezzałogowych statków powietrznych, miał na celu zniszczenie strategicznych punktów w Kijowie, Charkowie i Dniprze. Według danych ukraińskich sił obronnych, w ramach tego ataku zestrzelono 50 rakiet i 582 drony, jednak nadal 42 lokalizacje zostały trafione, a w ich wyniku zginęło 11 osób, 53 zostały rannie. W Kijowie, gdzie atak był szczególnie intensywny, zginęło pięć osób, a 35 zostało rannych, w tym dwoje dzieci. Wiele budynków w różnych dzielnicach stolicy zostało zniszczone, a w niektórych miejscach wybuchły pożary.

Jednym z najbardziej dramatycznych efektów ataku było zniszczenie części ołtarzowej Soboru Uspieńskiego, czyli głównej świątyni w składzie Ławry Kijowsko-Peczerskiej. Świątynia ta, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO, była nie tylko kluczowym elementem religijnym, ale także symbolicznym centrum kultury i historii Ukrajiny. W wyniku ataku ogień ogarnął około 800 metrów kwadratowych powierzchni dachu soboru. Zdaniem dyrektora generalnego rezerwatu Ławry Kijowsko-Peczerskiej, Maksyma Ostapenkina, atak ten był nie tylko fizycznym zniszczeniem, lecz także moralnym ciosem dla całego narodu ukraińskiego. W odpowiedzi na to zdarzenie, metropolita Kijowa Epifaniusz, głowa ukraińskiego Kościoła Prawosławnego, wyraził potępienie ataku, określając go jako „zbrodnię przeciwko ludzkości, historii i chrześcijaństwu”.

Wśród wielu innych zniszczeń, w wyniku ataku ucierpiała również liczba innych ważnych obiektów kultury i historii. W pobliżu Ławry, w sąsiedztwie, znajdował się Arsenał Sztuki, dawni zbrojownie, który dziś służy jako ogromne centrum kulturalne. W ciągu dwóch tygodni przed atakiem odbyły się tam duże targi książkowe i imprezy literackie, w tym wystąpienie polskiej noblistki Olgi Tokarczuk. W rezultacie ostrzału uszkodzono również Studio Filmowe im. Dowżenki, gdzie zniszczona została największa i najstarsza w Ukrainie kolekcja kostiumów filmowych. Minister kultury, Tetiana Bereżna, poinformowała o tym fakcie, podkreślając znaczenie tych zniszczeń dla kultury ukraińskiej.

W odpowiedzi na atak, ukraińska prezydent Julia Swyrydenko opublikowała na platformie X nagranie wideo pokazujące, jak budynki klasztoru płoną w płomieniach. W swoim wpisie napisała, że to „brutalny atak na naszych ludzi i nasze dziedzictwo”, a jednocześnie zwróciła uwagę na „prawdziwe oblicze rosyjskich prawosławnych wartości”. Również szef ukraińskiego MSZ, Andrij Sybiha, wyraził potępienie ataku, twierdząc, że Władimir Putin „na zawsze wpisał swoje nazwisko na listę największych barbarzyńców w historii”. W jego opinii, atak na Ławrę Kijowsko-Peczerską to „zbrodnia przeciwko ludzkości, historii i chrześcijaństwu”.

Wśród reakcji, które pojawiły się w mediach społecznościowych, znalazły się również wyrazy współczucia i żalu. Metropolita Epifaniusz wezwał do modlitw w intencji ocalenia Ławry, podkreślając, że „płonie dach jednego z najświętszych miejsc świata chrześcijańskiego”. Władysław Batory, jeden z najważniejszych postaci historycznych Ukrajiny, został wspominany w kontekście tego zdarzenia jako symbol odporności i wiary. Wśród innych reakcji, które pojawiły się w mediach, znalazły się również wyrażenia zaskoczenia i obawy dotyczące dalszego rozwoju konfliktu.

Obecnie trwa likwidacja skutków ataku i ocena wyrządzonych szkód. Ratownicy pracują nad gaszeniem pożarów i ewakuowaniem osób, które mogły zostać ucierpieć. Wśród zniszczeń, które trudno będzie naprawić, znajduje się również zniszczenie części architektonicznej i kulturowej, co może mieć długoterminowy wpływ na identyczność narodową i kulturową Ukrajiny. W związku z tym, analiza sytuacji wskazuje na potrzebę międzynarodowej pomocy w odbudowie zniszczonych obiektów oraz na konieczność dalszej walki o ochronę kultury i historii w czasach wojny.