Belgian Nobel laureate in physics François Englert has died (93)

François Englert, de Belgische Nobelprijswinnaar voor Fysica, is overleden op 93-jarige leeftijd. Zijn dood markeert het einde van een leven dat grotendeels gewijd was aan wetenschappelijke onderzoeken en het begrip van de fundamentele principes van de natuur. Englert wordt vooral herinnerd als één van de belangrijkste figuren achter de theorie van het Higgs-deeltje, een elementair deeltje dat essentieel is voor het verklaren van hoe andere deeltjes massa krijgen.

Englert werd in 1932 geboren in Brussel. Zijn ouders waren Poolse Joden die zich in de jaren dertig van de twintigste eeuw hadden geëmigreerd naar België. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had hij te maken met de nazi-discriminatie: na twee jaar moest hij de Davidster dragen en later moest hij onderduiken met zijn jongere broer, gescheiden van hun ouders. Hoewel het hele gezin de Holocaust overleefde, overleed hun Poolse familie niet aan de genocide. Deze ervaring heeft waarschijnlijk een diepe invloed gehad op zijn persoonlijke en intellectuele ontwikkeling.

Na de oorlog studeerde Englert natuurkunde aan de Université Libre de Bruxelles (ULB). Geprikkeld door een begeesterde wiskundedocent besloot hij zich toe te leggen op de natuurkunde. Hij schreef een theoretisch doctoraat en daarna werkte hij twee jaar aan de Cornell University in de Verenigde Staten. Daar ontmoette hij Robert Brout, die later zijn mentor zou worden en met wie hij een langdurige samenwerking zou hebben.

In de jaren zestig ontwierpen Englert en Brout een theorie waarin ze voorspelden dat er een elementair deeltje moest bestaan dat verantwoordelijk was voor de massa van andere deeltjes. Dit deeltje werd later bekend als het Brout-Englert-Higgs boson, of kortweg het Higgs-deeltje. In 2012 werd dit deeltje voor het eerst waargenomen in de Large Hadron Collider (LHC) van CERN in Zwitserland, wat de theorie na meer dan vijftig jaar bevestigde.

Englert kreeg in 2013 de Nobelprijs voor Fysica voor deze theorie, samen met Peter Higgs, die een vergelijkbare voorspelling had gedaan. Hij was de enige Belg die ooit de Nobelprijs voor Fysica ontving. Buiten de Nobelprijs kreeg hij ook de natuurkundeprijs van de Wolf Foundation, samen met Brout en Higgs. In België werd hij geëerd met verschillende onderscheidingen, waaronder de Francquiprijs, de Commandeur van de Waalse Orde van Verdienste en de titel van baron. Ook de basisbol van het Atomium draagt zijn naam.

Na zijn academische loopbaan werd Englert professor emeritus aan de Universiteit van Tel Aviv. Hij had vijf kinderen en leefde zijn laatste jaren in rust. Zijn overlijden is een grote verdrukking voor de wetenschapssamenleving en voor iedereen die zijn werk heeft erkend.

Englerts werk heeft een diepgaande impact gehad op de moderne fysica en heeft ons begrip van de structuur van de materie verder ontwikkeld. Zijn theorieën zijn nu een fundamentaal onderdeel van het standaardmodel van de deeltjesfysica. Zijn dood betekent niet alleen het einde van een individueel leven, maar ook het einde van een tijdperk waarin hij actief was in de wetenschap. Zijn nalatenschap zal echter voortleven in de wetenschappelijke gemeenschap en in de vele onderscheidingen en erkenningen die hij heeft ontvangen.